Theo Nghị định 26/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 17/01/2026, có hiệu lực từ ngày ký), khai báo hóa chất nhập khẩu thuộc Chương 28 và Chương 29 phải làm qua Cổng thông tin một cửa quốc gia trước khi thông quan (Điều 6 khoản 1). Hồ sơ gồm phiếu an toàn hóa chất (Điều 6 khoản 2). Cần xác định mã hàng thuộc chương nào và chuẩn bị đủ chứng từ trước khi hàng về.
Khai báo sai hoặc thiếu thì lô hàng hóa chất vướng ở đâu
Nghĩa vụ khai báo thuộc về tổ chức, cá nhân nhập khẩu, và phải hoàn thành trước khi thông quan (Điều 6 khoản 1). Thông tin phản hồi khai báo hóa chất nhập khẩu có giá trị pháp lý để làm thủ tục thông quan (Điều 6 khoản 3 điểm c). Suy luận từ quy định này: khi chưa có phản hồi khai báo, lô hàng chưa có căn cứ pháp lý đó để thông quan. Với nhà máy, đây là rủi ro làm lệch kế hoạch nhận nguyên liệu và kế hoạch sản xuất. Nhận định về kế hoạch sản xuất là suy luận của biên tập, văn bản không nêu.
Phiếu an toàn hóa chất là một thành phần bắt buộc của bộ hồ sơ (Điều 6 khoản 2 điểm c). Hồ sơ thiếu thành phần này là chưa đủ theo quy định. Văn bản không nêu hệ thống sẽ xử lý hồ sơ thiếu như thế nào.
Người khai còn chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của thông tin khai trên biểu mẫu của cổng và của các văn bản, chứng từ, dữ liệu điện tử trong hồ sơ. Nếu thông tin khai báo không chính xác, hồ sơ khai báo điện tử là cơ sở để người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính (Điều 6 khoản 4).
Việc kiểm tra không dừng ở khâu thông quan. Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp các bộ, ngành liên quan kiểm tra hoạt động khai báo (Điều 6 khoản 5). Dữ liệu nhập khẩu của tổ chức được chia sẻ với cơ quan quản lý ngành ở địa phương qua Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất (Điều 6 khoản 6). Sau thông quan, hệ thống Hải quan gửi phản hồi trạng thái thông quan, gồm thông tin tờ khai, hóa chất và khối lượng thông quan, qua hệ thống của Bộ Công Thương (Điều 6 khoản 3 điểm c). Vì vậy số liệu khai báo có thể được đối chiếu với số liệu thông quan về sau.
Giới hạn của nguồn: Nghị định chỉ nêu việc xử phạt ở mức nguyên tắc. Văn bản không nêu mức phạt, hình thức xử phạt hay thời hạn xử lý hồ sơ khai báo, nên bài không đưa các nội dung này. Khi cần, hãy đối chiếu văn bản xử phạt vi phạm hành chính có thẩm quyền.
3 điểm quyết định trong yêu cầu khai báo
Phạm vi: hóa chất thuộc Chương 28 và Chương 29
Đối tượng phải khai báo là hóa chất nhập khẩu thuộc chương 28 và chương 29 của Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành (Điều 6 khoản 1). Danh mục này là biểu mã HS dùng trong xuất nhập khẩu. Theo kiến thức chung về biểu mã HS, Chương 28 thường gắn với hóa chất vô cơ và Chương 29 với hóa chất hữu cơ. Đây là giải thích của biên tập, Nghị định không quy định nội dung này và không liệt kê hóa chất nào thuộc hai chương.
Xác định đúng chương là bước đầu, vì mã hàng quyết định lô hàng có nằm trong phạm vi khai báo hay không. Cách xác định là tra mã hàng của từng mặt hàng trong danh mục do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành. Nội dung danh mục không nằm trong Nghị định, nên cần đối chiếu danh mục gốc.
Nghị định có các trường hợp được miễn khai báo theo Điều 6 (Điều 6 khoản 7):
- hóa chất cần kiểm soát đặc biệt đã được cấp Giấy phép nhập khẩu;
- hóa chất cấm đã được cấp Giấy phép nhập khẩu;
- nhập khẩu dưới 10 kg hóa chất thuộc phạm vi khai báo;
- nhập khẩu dưới 01 kg hóa chất mới để thử nghiệm, đánh giá đặc tính hóa lý;
- hỗn hợp chất có mã hàng không thuộc chương 28 và chương 29, dù có chứa hóa chất thuộc hai chương này.
Điểm dễ nhầm là trường hợp hỗn hợp. Mốc "dưới 10 kg" cũng cần thận trọng: văn bản không nói tính theo lô, theo mặt hàng hay theo kỳ, nên hãy đối chiếu văn bản gốc trước khi áp dụng. Được miễn khai báo theo Điều 6 không có nghĩa là hết các nghĩa vụ khác, chẳng hạn Giấy phép nhập khẩu với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt và hóa chất cấm (Điều 14, Điều 18).
Kênh khai báo: Cổng thông tin một cửa quốc gia
Khai báo thực hiện bằng hình thức điện tử qua Cổng thông tin một cửa quốc gia (Điều 6 khoản 1, khoản 3 điểm b). Tổ chức, cá nhân tạo tài khoản đăng nhập theo mẫu quy định trên cổng, gồm các thông tin và tệp tin đính kèm (Điều 6 khoản 3 điểm a).
Luồng xử lý như sau: thông tin khai báo tự động chuyển đến hệ thống cổng dịch vụ công của Bộ Công Thương. Hệ thống này tự động phản hồi qua cổng một cửa quốc gia tới người khai báo và cơ quan Hải quan (Điều 6 khoản 3 điểm b). Mẫu khai báo và mẫu phản hồi do Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định (Điều 6 khoản 3 điểm d).
Giới hạn của nguồn: Nghị định không mô tả từng bước thao tác trên cổng, thời gian phản hồi hay cách xử lý khi hệ thống gặp lỗi. Hãy dùng hướng dẫn của Bộ Công Thương và của cổng cho các nội dung này.
Thời điểm và hồ sơ: trước thông quan, kèm phiếu an toàn hóa chất
Thời điểm khai báo là trước khi thông quan (Điều 6 khoản 1). Bộ hồ sơ có bốn thành phần (Điều 6 khoản 2):
- thông tin của tổ chức, cá nhân khai báo và thông tin hóa chất nhập khẩu;
- hóa đơn thương mại bản gốc, kèm bản dịch tiếng Việt "có xác thực của tổ chức" nếu hóa đơn bằng tiếng nước ngoài;
- phiếu an toàn hóa chất;
- với mặt hàng phi thương mại không có hóa đơn thương mại, được dùng giấy báo hàng về cảng thay hóa đơn.
Trong bộ hồ sơ này, phiếu an toàn hóa chất là thành phần bắt buộc. Phiếu an toàn hóa chất (thường gọi là SDS) là tài liệu mô tả đặc tính nguy hại và cách xử lý an toàn của hóa chất. Đây là giải thích của biên tập, Nghị định không định nghĩa khái niệm này và Điều 6 không nêu nội dung bắt buộc, mẫu hay ngôn ngữ của phiếu.
Nghị định cũng không quy định phiếu phải do nhà cung cấp cấp hay phải có trước khi hàng cập cảng. Điều chắc chắn là phiếu phải nằm trong hồ sơ, và hồ sơ phải được khai xong trước thông quan. Việc xin phiếu từ nhà cung cấp trước khi hàng cập cảng là khuyến nghị thực hành của biên tập.
Cách áp dụng vào lô hàng nhập khẩu của bạn
Bước 1 — Rà mã HS của các hóa chất nhập, đánh dấu mã thuộc Chương 28, 29
Lập danh sách các mặt hàng trong lô và tra mã hàng của từng mặt hàng theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành. Đánh dấu mặt hàng có mã thuộc Chương 28 hoặc Chương 29 (Điều 6 khoản 1). Sau đó đối chiếu các trường hợp miễn khai báo: dưới 10 kg, hỗn hợp có mã ngoài hai chương, hóa chất kiểm soát đặc biệt hoặc hóa chất cấm đã có Giấy phép nhập khẩu, dưới 01 kg hóa chất mới để thử nghiệm (Điều 6 khoản 7). Nghị định không hướng dẫn cách phân loại mã hàng, nên cần đối chiếu danh mục gốc.
Bước 2 — Thu phiếu an toàn hóa chất cho từng mặt hàng từ nhà cung cấp, kiểm tra khớp tên hàng
Mỗi mặt hàng thuộc diện khai báo cần có phiếu an toàn hóa chất trong hồ sơ (Điều 6 khoản 2 điểm c). Gợi ý thực hành: lấy phiếu từ nhà cung cấp và kiểm tra tên hàng trên phiếu khớp với hóa đơn và thông tin khai, vì người khai chịu trách nhiệm về tính chính xác của hồ sơ (Điều 6 khoản 4). Nghị định không quy định bước kiểm tra này.
Thu thêm hóa đơn thương mại bản gốc. Nếu hóa đơn bằng tiếng nước ngoài, chuẩn bị bản dịch tiếng Việt có xác thực của tổ chức (Điều 6 khoản 2 điểm b). Mặt hàng phi thương mại có thể dùng giấy báo hàng về cảng thay hóa đơn (điểm d).
Bước 3 — Khai báo qua Cổng thông tin một cửa quốc gia trước khi làm thủ tục thông quan; đối chiếu văn bản gốc khi có điểm chưa rõ
Tạo tài khoản theo mẫu trên cổng, đính kèm hồ sơ và gửi khai báo, rồi chờ phản hồi qua cổng (Điều 6 khoản 3 điểm a, b). Phản hồi có giá trị pháp lý để làm thủ tục thông quan (điểm c). Phản hồi được gửi tới cả người khai báo lẫn Hải quan; việc báo kết quả cho bộ phận hoặc đơn vị làm thủ tục hải quan là khuyến nghị thực hành.
Nghị định không nêu thời gian xử lý, cách sửa khai báo đã gửi, phí hay nội dung mẫu biểu. Với các điểm này, hãy đối chiếu văn bản gốc và hướng dẫn của Bộ Công Thương.
Lỗi thường gặp khi khai báo hóa chất nhập khẩu
- Xác định sai chương mã HS. Phạm vi khai báo gắn với Chương 28 và 29 (Điều 6 khoản 1). Nhầm chương dẫn tới khai thừa hoặc bỏ sót. Cần nhớ cả ngoại lệ hỗn hợp có mã hàng ngoài hai chương (Điều 6 khoản 7).
- Đợi hàng về mới xin phiếu an toàn hóa chất. Phiếu nằm trong hồ sơ khai báo và khai báo phải xong trước thông quan (Điều 6 khoản 1, khoản 2 điểm c). Suy luận từ trình tự thủ tục: xin phiếu sau khi hàng về làm chậm cả chuỗi.
- Khai báo muộn so với thông quan. Nghị định chỉ quy định khai báo "trước khi thông quan" và phản hồi khai báo là căn cứ để làm thủ tục thông quan (Điều 6 khoản 1, khoản 3 điểm c). Nghị định không nêu mốc theo thời điểm mở tờ khai hải quan.
- Thiếu bản dịch tiếng Việt có xác thực khi hóa đơn bằng tiếng nước ngoài (Điều 6 khoản 2 điểm b).
- Khai thông tin không khớp chứng từ. Người khai chịu trách nhiệm về tính chính xác (Điều 6 khoản 4).
- Vận dụng quy định cũ. Nghị định 113/2017/NĐ-CP và Nghị định 82/2022/NĐ-CP hết hiệu lực kể từ ngày Nghị định 26/2026/NĐ-CP có hiệu lực (Điều 31 khoản 3).
- Nhầm với nghĩa vụ khác. Khai báo nhập khẩu theo Điều 6 khác với khai báo thông tin sản phẩm, hàng hóa chứa hóa chất nguy hiểm lên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất (Điều 29). Hai nghĩa vụ này khác nhau về đối tượng và nơi khai.
Câu hỏi thường gặp
Nghị định 26/2026 có hiệu lực từ khi nào?
Nghị định 26/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 17/01/2026 và có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành (Điều 31 khoản 1). Riêng Điều 19 và Điều 20 về dịch vụ tồn trữ hóa chất có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 (Điều 31 khoản 2), không liên quan trực tiếp tới khai báo nhập khẩu.
Hóa chất nào phải khai báo khi nhập khẩu?
Hóa chất thuộc Chương 28 và Chương 29 của Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành (Điều 6 khoản 1). Một số trường hợp được miễn, như nhập khẩu dưới 10 kg hoặc hỗn hợp có mã hàng ngoài hai chương (Điều 6 khoản 7). Mốc 10 kg cần đối chiếu văn bản gốc về cách tính.
Khai báo hóa chất nhập khẩu ở đâu?
Khai báo thực hiện qua Cổng thông tin một cửa quốc gia, trước khi thông quan (Điều 6 khoản 1, khoản 3 điểm b). Thông tin khai báo tự động chuyển đến cổng dịch vụ công của Bộ Công Thương, và hệ thống phản hồi lại qua cổng một cửa quốc gia tới người khai báo và cơ quan Hải quan.
Hồ sơ khai báo hóa chất cần phiếu an toàn hóa chất không?
Có. Phiếu an toàn hóa chất là một thành phần của hồ sơ (Điều 6 khoản 2 điểm c). Hồ sơ còn gồm thông tin khai báo và hóa đơn thương mại bản gốc, kèm bản dịch tiếng Việt có xác thực của tổ chức nếu hóa đơn bằng tiếng nước ngoài (Điều 6 khoản 2 điểm a, b).
Kết luận
Khai báo hóa chất nhập khẩu theo Nghị định 26/2026/NĐ-CP là bước làm trước thông quan, thực hiện điện tử và có hồ sơ đầy đủ. Các điểm cần nhớ:
- Nghị định 26/2026/NĐ-CP ban hành ngày 17/01/2026, có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành (Điều 31 khoản 1).
- Phạm vi là hóa chất nhập khẩu thuộc Chương 28 và Chương 29 của Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam, có các trường hợp miễn trừ (Điều 6 khoản 1, khoản 7).
- Khai báo qua Cổng thông tin một cửa quốc gia trước khi thông quan; phản hồi khai báo có giá trị pháp lý để làm thủ tục thông quan (Điều 6 khoản 1, khoản 3 điểm c).
- Hồ sơ kèm phiếu an toàn hóa chất và hóa đơn thương mại (Điều 6 khoản 2).
- Người khai chịu trách nhiệm về tính chính xác. Với mẫu biểu, thao tác trên cổng hay xử phạt, hãy đối chiếu văn bản gốc và hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền (Điều 6 khoản 4).
Vichem là đại lý phân phối chính hãng các sản phẩm phụ gia hóa chất đến từ các thương hiệu lớn như Covestro, Sinopec, Bühler,… tại thị trường Việt Nam.
Để biết thêm về sản phẩm, xin vui lòng liên hệ với chúng tôi thông qua các kênh sau:
- Hotline: 08 1790 1790
- Zalo OA: Vichem JSC
- Email: contact@vichem.vn
- LinkedIn: Vichem JSC
- Website: www.vichem.vn
- Facebook: Vichem JSC
